Jeziora, rzeki oraz bagna to układ krwionośny natury. Woda jest nośnikiem życia i różnorodności biologicznej. W obliczu zmian klimatu i pogłębiającego się deficytu zasobów wodnych w naszym kraju, warto docenić ten wyjątkowo mokry rok i miejsce, w którym żyjemy. Mam na myśli Pojezierze Brodnickie i dolinę rzeki Drwęcy, gdzie wody powierzchniowe przyjmują różnorodną postać. Jak już kiedyś wspominałem na tym blogu, bagna oszałamiająco pachną. Szczególnie wiosną o poranku, kiedy coraz cieplejsze promienie słońca uruchamiają wszelkie procesy życiowe na rozlewiskach Bagiennej Doliny Drwęcy. To właśnie ogrzana i parująca woda uwalnia aromaty nadrzecznych ziołorośli i rozkładającej się materii organicznej. Wiem, pomyślicie – jakiś wariat! Jednak zapewniam, że możliwość obcowania z przyrodą jezior i mokradeł, to wielki przywilej, którego część z nas “lokalsów” na co dzień nie dostrzega.
Mokradła są jednym z najbardziej wrażliwych i zagrożonych ekosystemów na świecie. Ich znaczenie dla utrzymania równowagi w przyrodzie jest ogromne. Poprawiają nasz dobrostan, łagodzą klimat, wiążą CO2 (tu uwaga! zdegradowane i przesuszone torfowiska generują efekt odwrotny, uwalniając CO2 do atmosfery). Jeziora i bagna od wieków funkcjonują w naszej kulturze, jako tajemnicze, zaczarowane i niedostępne miejsca. W literaturze pięknej mnóstwo jest opisów dzikich moczarów, będących siedliskiem mitycznych stworów i czarów, czy też matecznikiem dzikich zwierząt, jak choćby w znanym wszystkim Panu Tadeuszu.
Z uwagi na moją leśną profesję, chciałbym zwrócić uwagę na wodę w lesie. Nasze lasy na szczęście pod tym względem są dość uprzywilejowane z racji swojego położenia. Są jednak fragmenty drzewostanów na uboższych siedliskach, gdzie problem niedoboru wody staje się coraz bardziej widoczny. Długotrwałe susze powodują osłabienie drzewostanów, które przez to stają się bardziej podatne na uszkodzenia ze strony różnych owadów, grzybów, jak również czynników abiotycznych (oczywiście to naturalne zjawisko, jednak nie zawsze oczekiwane). Epizod względnie normalnych warunków wodnych, jak to ma miejsce w tym roku, niestety nie jest w stanie odwrócić negatywnych procesów. Temat jest bardzo obszerny, więc nie będę rozwijał go w tym miejscu. Jednym ze sposobów ograniczania skutków niedoboru wody w lasach jest tworzenie lub przywracanie rezerwuarów wodnych w postaci tzw. małej retencji wodnej. To nic innego, jak gromadzenie i zatrzymywanie wody w lesie za pomocą spiętrzeń, wykonywanych na istniejących, niewielkich ciekach i strumieniach. Często działania takie wykonuje się na obszarach zmeliorowanych, które niegdyś stanowiły niewielkie jeziorka lub bagna, odtwarzając tym samym dawne stosunki wodne. Dobrą robotę w tym zakresie wykonują również bobry, i to bez pomocy człowieka. Powstałe zbiorniki wodne zazwyczaj spełniają swoje zadanie, poprawiając mikroklimat lasu, a przede wszystkim zaszczepiając różnorodność biologiczną na wielu poziomach. Na naszym terenie funkcjonują trzy obiekty małej retencji i wszystkie mają do zaoferowania swoiste bogactwo przyrodnicze, jako ostoje chronionych gatunków ptaków, płazów, roślin oraz owadów.
Zapraszam na krótki film pt. “Szlakiem małej retencji”, prezentujący obiekty małej retencji na terenie Nadleśnictwa Brodnica, wykonany tym razem w ramach mojej pracy zawodowej.
Szanujmy i kontemplujmy wodę, bo dzięki niej żyjemy :-).
bagienna dolina drwęcy bagna borys szpryngwald brodnica brodnicki park krajobrazowy brzozie dolina drwęcy drwęca dzike rzeki filmy z powietrza fotografia dronowa gmina brzozie gmina zbiczno gąsiorek Jezioro Mścin jezioro sumówek kurzętnik lasy lasy brodnickie mała retencja mała retencja mścin mokradła mścin nadleśnictwo brodnica natura 2000 obserwacje ptaków ochrona mokradeł ochrona przyrody ochrona rzek odtwarzanie mokradeł ostoja brodnicka ostoja ptaków ostoje ptaków pojezierze brodnickie ptaki wodno-błotne rezerwat przyrody ruda rybitwa rzeczna sumówek sumówko tereszewo tereszowskie łąki tomki zbiczno świecie nad drwęcą