Jednak czasami warto zmieni\u0107 perspektyw\u0119 i spojrze\u0107 nieco szerzej, \u017ceby dostrzec ukryte pi\u0119kno pozornie pospolitego miejsca. Dzisiaj jest to mo\u017cliwe m. in. dzi\u0119ki dost\u0119pno\u015bci narz\u0119dzi geoinformatycznych oraz zobrazowa\u0144 teledetekcyjnych. Poni\u017csza mapa (Mapa 1) obszaru Bagiennej Doliny Drw\u0119cy na tle numerycznego modelu terenu w skali szaro\u015bci u\u015bwiadamia, jak niezwykle z\u0142o\u017cone s\u0105 ekosystemy dolin rzecznych. To wyrze\u017abione przez lodowiec uk\u0142ady krwiono\u015bne natury, kt\u00f3re przez tysi\u0105ce lat kszta\u0142towa\u0142y krajobraz i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 wok\u00f3\u0142 nas.<\/p>\n\n\n\n Odk\u0105d na dobre pogr\u0105\u017cy\u0142em si\u0119 przyrodniczo w mokrad\u0142ach Bagiennej Doliny Drw\u0119cy, pr\u00f3bowa\u0142em sobie wyobrazi\u0107 jej oblicze sprzed wielkiej, melioracyjnej rewolucji na tym terenie. Si\u0119gn\u0105\u0142em wi\u0119c po stare, niemieckie mapy topograficzne z prze\u0142omu wiek\u00f3w XVIII i XIX oraz XIX i XX, kt\u00f3re po odpowiedniej kalibracji umo\u017cliwi\u0142y por\u00f3wnanie \u00f3wczesnego wygl\u0105du Bagiennej Doliny Drw\u0119cy z jej dzisiejszym obrazem. Przy czym nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce mapy te znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 poziomem dok\u0142adno\u015bci i szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci. Zw\u0142aszcza messtischblatt w skali 1:25000 z 1911 roku zadziwia jako\u015bci\u0105 i dok\u0142adno\u015bci\u0105 odwzorowania terenu. Natomiast mapa Prus Wschodnich (tzw. mapa Schr\u00f6ttera w skali 1:150000) datowana na ca. 1802 rok, z uwagi na brak widocznych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w u\u017cytkowania grunt\u00f3w, pobudza wyobra\u017ani\u0119 na temat mo\u017cliwego wygl\u0105du mokrade\u0142 Bagiennej Doliny Drw\u0119cy w owym czasie (Mapa 2 i 3).<\/p>\n\n\n\n Z wy\u017cej wymienionych map mo\u017cna wywnioskowa\u0107, \u017ce mokrad\u0142a, w tym r\u00f3wnie\u017c torfowiska wyst\u0119powa\u0142y na przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci Bagiennej Doliny Drw\u0119cy. Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwa odmienne obszary torfowisk – obszar wzd\u0142u\u017c koryta rzeki, w strefie bezpo\u015brednich zalew\u00f3w oraz kompleks torfowisk w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci ostoi, pomi\u0119dzy zboczem doliny a mineralnymi wyniesieniami, poro\u015bni\u0119tymi lasem (na po\u0142udnie od linii kolejowej). Obszary te r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 konfiguracj\u0105 terenu i zapewne dynamik\u0105 przep\u0142ywu w\u00f3d, co prawdopodobnie determinowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c charakter tych siedlisk (Mapa 4).<\/p>\n\n\n\n Wida\u0107 r\u00f3wnie\u017c ogromn\u0105 skal\u0119 przekszta\u0142ce\u0144, kt\u00f3rych dokonano przez ostatnie 200 lat, zaburzaj\u0105cych naturalny re\u017cim hydrologiczny naszej doliny. <\/p>\n\n\n\n \u017beby pokaza\u0107 te przekszta\u0142cenia, na\u0142o\u017cy\u0142em na wspomnian\u0105 wy\u017cej map\u0119 Schr\u00f6ttera z ca. 1802 roku obecn\u0105 sie\u0107 row\u00f3w melioracyjnych o \u0142\u0105cznej d\u0142ugo\u015bci ok. 112 km oraz istniej\u0105ce zbiorniki powsta\u0142e po dawnym wydobyciu torfu i \u017cwiru (Mapa 5). Oczywi\u015bcie cz\u0119\u015b\u0107 tych element\u00f3w zwi\u0105zanych z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka stanowi obecnie ciekawe fitocenozy oraz wa\u017cne siedliska ptak\u00f3w, ale jednak w szerszym kontek\u015bcie odcisn\u0119\u0142y one niekorzystne pi\u0119tno na tutejszej przyrodzie.<\/p>\n\n\n\n Na obszarze Bagiennej Doliny Drw\u0119cy spotykaj\u0105 si\u0119 trzy rzeki – Drw\u0119ca, Brynica i Samionka. Niestety Brynica i Samionka zosta\u0142y skanalizowane i obecnie ju\u017c nie p\u0142yn\u0105 swoim naturalnym korytem. Zacz\u0105\u0142em analizowa\u0107 NMT (Numeryczny Model Terenu) i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dawne koryto rzeki Brynicy w jej dolnym biegu jest bardzo dobrze widoczne i \u0142atwo mo\u017cna je zwizualizowa\u0107. Wygenerowany profil terenu na kilku odcinkach poprowadzonych w poprzek doliny r\u00f3wnie\u017c wskazuje zag\u0142\u0119bienie w miejscu dawnego koryta (Mapa 6).<\/p>\n\n\n\n Zacz\u0105\u0142em wi\u0119c QGIS-owe geo-\u015bledztwo, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o mnie do kolejnych spostrze\u017ce\u0144. Po pod\u0142o\u017ceniu aktualnej ortofotomapy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, jak granice u\u017cytkowania terenu oraz uk\u0142ad ro\u015blinno\u015bci pokrywaj\u0105 si\u0119 z meandruj\u0105c\u0105, historyczn\u0105 Brynic\u0105. Kolejnym \u015bladem s\u0105 granice dzia\u0142ek ewidencyjnych, obr\u0119b\u00f3w ewidencyjnych i cz\u0119\u015b\u0107 granicy pomi\u0119dzy gminami Bartniczka i Brzozie, kt\u00f3re niegdy\u015b zosta\u0142y wyznaczone wzd\u0142u\u017c dawnego koryta rzeki (Mapa 7 i 8).<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna sobie jedynie wyobrazi\u0107, jak pi\u0119kn\u0105 i zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 na ca\u0142ej swej d\u0142ugo\u015bci rzek\u0105 by\u0142a Brynica, o g\u00f3rskim wr\u0119cz charakterze w jej g\u00f3rnym biegu, nast\u0119pnie w dolnym meandruj\u0105c\u0105 w otoczeniu torfowisk w kierunku uj\u015bcia do rzeki Drw\u0119cy. Jedynie w swoim g\u00f3rnym biegu, na obszarze le\u015bnym i w granicach rez. Jar Brynicy, rzeka zachowa\u0142a sw\u00f3j naturalny charakter.<\/p>\n\n\n\n W przypadku rzeki Samionki pe\u0142niejsze odtworzenie jej dawnego, naturalnego biegu na podstawie dost\u0119pnych mi \u017ar\u00f3de\u0142 nie by\u0142o ju\u017c mo\u017cliwe. Nawet na NMT zachowa\u0142y si\u0119 jedynie szcz\u0105tkowe \u015blady. Mo\u017cliwe jednak, \u017ce s\u0105 one wy\u0142\u0105cznie projekcj\u0105 mojej wyobra\u017ani. A mo\u017ce po prostu Samionka nie mia\u0142a jednego, wyra\u017anego koryta. W ka\u017cdym razie ten w\u0105tek wymaga jeszcze wyja\u015bnienia (Mapa 9).<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c powy\u017csz\u0105 analiz\u0119 chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107, \u017ce my\u015blenie o mokrad\u0142ach tego obszaru, ich ochronie i zachowaniu tutejszej przyrody dla przysz\u0142ych pokole\u0144 w co najmniej niezmienionym stanie, powinno wykracza\u0107 poza wyznaczone granice ostoi. Naturalne funkcjonowanie mokrade\u0142 zale\u017cy bowiem istotnie od wielu czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych, a tak\u017ce uwarunkowa\u0144 historycznych, dlatego ich ochron\u0119 powinno si\u0119 planowa\u0107 nie tylko w miejscu ich wyst\u0119powania, ale tak\u017ce w szerszym kontek\u015bcie, na poziomie krajobrazowym.<\/p>\n\n\n\n Okazuje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce na terenie Bagiennej Doliny Drw\u0119cy chronimy resztki dawnego ekosystemu, kt\u00f3ry przez setki lat by\u0142 sukcesywnie przekszta\u0142cany. Szcz\u0119\u015bliwie rzeka Drw\u0119ca w wi\u0119kszo\u015bci zachowa\u0142a sw\u00f3j naturalny, nieuregulowany charakter. Ciekawe, czy Bagienna Dolina Drw\u0119cy ma szans\u0119 odtworzy\u0107 chocia\u017c cz\u0119\u015b\u0107 utraconych torfowisk. By\u0107 mo\u017ce rzeka Brynica mog\u0142aby odzyska\u0107 naturalne koryto. Pyta\u0144 jest wiele, bo zagadnienie jest bardzo szerokie, wymagaj\u0105ce dyskusji interdyscyplinarnej. Jedno jest pewne – to jest nasza rzeka, pi\u0119kna i bardzo nam potrzebna. Przy obecnym poziomie wiedzy o funkcjonowaniu i znaczeniu mokrade\u0142 nale\u017cy zacz\u0105\u0107 my\u015ble\u0107 przynajmniej o zaprzestaniu jakichkolwiek dzia\u0142a\u0144 degradacyjnych, a tak\u017ce zastanowi\u0107 si\u0119 nad mo\u017cliwo\u015bciami przywracania bagien Bagiennej Dolinie Drw\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n W 1937 roku prof. Zygmunt Czubi\u0144ski w swojej pracy pt. Ro\u015blinno\u015b\u0107 Pojezierza Brodnickiego i teren\u00f3w s\u0105siednich ze stanowiska ochrony przyrody<\/em> wskazywa\u0142 na konieczno\u015b\u0107 obj\u0119cia ochron\u0105 szeregu cennych przyrodniczo torfowisk na naszym terenie, z kt\u00f3rych tylko cz\u0119\u015b\u0107 w formie rezerwat\u00f3w przyrody przetrwa\u0142a do dnia dzisiejszego. Ju\u017c wtedy zwraca\u0142 on uwag\u0119 na niekorzystne dzia\u0142ania gospodarcze, w tym parcelacj\u0119, osuszanie, a tak\u017ce pozyskiwanie torfu jako g\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia dla tych mokrade\u0142.<\/p>\n\n\n\n Tak, Bagienna Dolina Drw\u0119cy jest nadal istotnym, naturalnym zbiornikiem retencyjnym odbieraj\u0105cym i zatrzymuj\u0105cym cz\u0119\u015b\u0107 wody z wiosennych wezbra\u0144. Jednak efektywno\u015b\u0107 tej retencji mog\u0142aby by\u0107 znacznie wi\u0119ksza, gdyby nie ogranicza\u0142a jej g\u0119sta sie\u0107 row\u00f3w melioracyjnych, osuszaj\u0105ca torfowiska. Niekorzystne procesy na poziomie lokalnym wzmacniane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c coraz szybciej zachodz\u0105cymi zmianami klimatycznymi. Tegoroczne wezbranie, kt\u00f3re utworzy\u0142o pi\u0119kne rozlewiska na obszarze prawie ca\u0142ej terasy zalewowej w dolinie Drw\u0119cy, to prawdziwe \u015bwi\u0119to. Coraz rzadziej mo\u017cemy obserwowa\u0107 taki spektakl natury. <\/p>\n\n\n\n Poni\u017cej, na tle mapy klasyfikacji pokrycia terenu z 2023 roku (POLSA – https:\/\/nsisplatforma.polsa.gov.pl – na bazie serii zdj\u0119\u0107 zarejestrowanych w okresie wegetacyjnym), zestawi\u0142em obszar Bagiennej Doliny Drw\u0119cy z fragmentami dw\u00f3ch najlepiej zachowanych obszar\u00f3w naturalnych torfowisk niskich w Polsce – doliny Biebrzy i Rospudy. Mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 wyra\u017an\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w udziale teren\u00f3w podmok\u0142ych (kolor fioletowy) w stosunku do pozosta\u0142ych kategorii grunt\u00f3w na poszczeg\u00f3lnych obszarach (Mapa 10). W ubieg\u0142ym roku mia\u0142em okazj\u0119 zajrze\u0107 wg\u0142\u0105b torfowisk doliny Biebrzy i Rospudy; to by\u0142o niezwyk\u0142e prze\u017cycie. Takich torfowisk na obszarze Bagiennej Doliny Drw\u0119cy ju\u017c po prostu nie ma.<\/p>\n\n\n\n Funkcjonowanie tzw. aktywnych torfowisk na danym terenie jest mo\u017cliwe w sytuacji utrzymywania si\u0119 w siedlisku pewnego dodatniego bilansu wodnego. Odwr\u00f3cenie tego bilansu, tj. przewaga parowania i odp\u0142ywu wody z siedliska w stosunku do jej dop\u0142ywu uruchamia proces decesji torfowiska, czyli stopniowy zanik substancji organicznej (Ilnicki i inni 2002). Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, torfowisko przestaje by\u0107 torfowiskiem.<\/p>\n\n\n\n Powstanie sieci row\u00f3w odwadniaj\u0105cych, jak r\u00f3wnie\u017c wyprostowanie koryta rzeki Brynicy i Samionki kiedy\u015b zapocz\u0105tkowa\u0142o wy\u017cej wspomniane niekorzystne procesy, kt\u00f3re na obszarze Bagiennej Doliny Drw\u0119cy trwaj\u0105 do dzi\u015b. Miejscami zachowa\u0142y si\u0119 jednak niewielkie p\u0142aty torfowisk. Tam, gdzie rowy melioracyjne zaros\u0142y lub zosta\u0142y przegrodzone tamami bobrowymi. Swoj\u0105 drog\u0105 bobry ratuj\u0105 nieco sytuacj\u0119 zatrzymuj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 wody na zmeliorowanym obszarze \u0142\u0105k, znajduj\u0105cym si\u0119 poza stref\u0105 bezpo\u015brednich zalew\u00f3w Drw\u0119cy. <\/p>\n\n\n\n Pocieszaj\u0105cy jest fakt, \u017ce Drw\u0119ca w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci pozosta\u0142a rzek\u0105 nieuregulowan\u0105 i nadal mo\u017cemy by\u0107 \u015bwiadkami jej \u017cyciodajnego pi\u0119kna.<\/p>\n\n\n\n Na koniec chcia\u0142bym tylko przypomnie\u0107, \u017ce mokrad\u0142a odgrywaj\u0105 bardzo istotn\u0105 rol\u0119 w regulacji i stabilizacji klimatu zar\u00f3wno na poziomie globalnym, jak r\u00f3wnie\u017c lokalnym. Poch\u0142aniaj\u0105 CO2<\/sub> z atmosfery i trwale wi\u0105\u017c\u0105 w\u0119giel, magazynuj\u0105c go w pok\u0142adach torfu. Ograniczaj\u0105 w ten spos\u00f3b tzw. efekt cieplarniany. S\u0105 r\u00f3wnie\u017c ogromnym rezerwuarem r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej oraz siedliskiem unikatowych i wyspecjalizowanych gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t. Dlatego mo\u017cliwie jak najszybciej nale\u017cy ograniczy\u0107 wszelkie dzia\u0142ania prowadz\u0105ce do degradacji tych cennych ekosystem\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Czubi\u0144ski Z. (1937): Ro\u015blinno\u015b\u0107 Pojezierza Brodnickiego i teren\u00f3w s\u0105siednich ze stanowiska ochrony przyrody. Okr. Kom. Ochr. Przy. Na Wielkopolsk\u0119 i Pomorze 7, 88-116.<\/p>\n\n\n\n Dembowska E., Napi\u00f3rkowski P. (2012): Dlaczego warto chroni\u0107 starorzecza? KOSMOS PROBLEMY NAUK BIOLOGICZNYCH. Polskie Towarzystwo Przyrodnicze im. Kopernika. Tom 61, Numer 2: 341\u2013349.<\/p>\n\n\n\n Ilnicki P., Borys M., Brandyk T., Gorzelak A., Herbich J., Herbichowa M., Latour T., P\u0119tal J., Pudelski T., Szajdak L., Szaty\u0142owicz J. (2002): Torfowiska i torf. Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu. Pozna\u0144.<\/p>\n\n\n\n Kotowski W., Abramchuk A., Biedro\u0144 I., Chmielewski J., Chudzicki M., Galus M., Gawro\u0144ska S., Klimas Haczkowska M., Korniluk M., Kozub \u0141., Lecyk M. T., Leszczy\u0144ska A., \u0141askawska-Wolszczak M., Miotke M., Ochoci\u0144ska D., Olszanowska-Ku\u0144ka K., Pawlaczyk P., Sadowska M., Stelter P., Suchora M., Szczygielski M., Szpryngwald B., Walczewski P., Zadr\u0105g M. (2023): Letnia Szko\u0142a Bagienna 2023 \u2013 wnioski praktyczne. Warszawa.<\/p>\n\n\n\n Makles M., Pawlaczyk P., Sta\u0144ko R. (2014): Podr\u0119cznik najlepszych praktyk ochrony mokrade\u0142. Centrum Koordynacji Projekt\u00f3w \u015arodowiskowych. Warszawa.<\/p>\n\n\n\n Pawlaczyk P. (red.), Biedro\u0144 I., Brz\u00f3ska P. Dondajewska-Pielka R., Furdyna A., Go\u0142dyn R., Grygoruk M., Grze\u015bkowiak A., Horska-Schwarz S., Jusik Sz., K\u0142\u00f3sek K., Krzymi\u0144ski W., Ligi\u0119za J., \u0141apuszek M., Okrasi\u0144ski K., Przesmycki M., Popek Z., Sza\u0142kiewicz E., Suska K., \u017bak J. 2020. Podr\u0119cznik dobrych praktyk renaturyzacji w\u00f3d powierzchniowych. Oprac. w ramach przedsi\u0119wzi\u0119cia \u201eOpracowanie krajowego programu renaturyzacji w\u00f3d powierzchniowych\u201d. Pa\u0144stwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, Krajowy Zarz\u0105d Gospodarki Wodnej, Warszawa.<\/p>\n\n\n\n Tomia\u0142oj\u0107 L. (1995): Ekologiczne aspekty melioracji wodnych (red. L., Tomia\u0142oj\u0107). Punkt widzenia ekologa na melioracje wodne w Polsce w \u015bwietle przewidywanych zmian w \u015brodowisku przyrodniczym. Wydawnictwo Instytutu Ochrony Przyrody PAN. Krak\u00f3w: 49-70.<\/p>\n\n\n\n ZESTAWIENIE ZNAK\u00d3W TOPOGRAFICZNYCH MAP AUSTRIACKICH, NIEMIECKICH i ROSYJSKICH (1925). DRUK I WYDANIE WOJSKOWEGO INSTYTUTU GEOGRAFICZNEGO. Warszawa.<\/p>\n\n\n\n https:\/\/bagna.pl\/<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/nsisplatforma.polsa.gov.pl\/portal?compositionId=329<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.geoportal.gov.pl\/<\/a><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n bagienna dolina drw\u0119cy<\/a>\nbagna<\/a>\nborys szpryngwald<\/a>\nbrodnica<\/a>\nbrodnicki park krajobrazowy<\/a>\nbrzozie<\/a>\ndolina drw\u0119cy<\/a>\ndrw\u0119ca<\/a>\ndzike rzeki<\/a>\nfilmy z powietrza<\/a>\nfotografia dronowa<\/a>\ngmina brzozie<\/a>\ngmina zbiczno<\/a>\ng\u0105siorek<\/a>\nJezioro M\u015bcin<\/a>\njezioro sum\u00f3wek<\/a>\nkurz\u0119tnik<\/a>\nlasy<\/a>\nlasy brodnickie<\/a>\nma\u0142a retencja<\/a>\nma\u0142a retencja m\u015bcin<\/a>\nmokrad\u0142a<\/a>\nm\u015bcin<\/a>\nnadle\u015bnictwo brodnica<\/a>\nnatura 2000<\/a>\nobserwacje ptak\u00f3w<\/a>\nochrona mokrade\u0142<\/a>\nochrona przyrody<\/a>\nochrona rzek<\/a>\nodtwarzanie mokrade\u0142<\/a>\nostoja brodnicka<\/a>\nostoja ptak\u00f3w<\/a>\nostoje ptak\u00f3w<\/a>\npojezierze brodnickie<\/a>\nptaki wodno-b\u0142otne<\/a>\nrezerwat przyrody<\/a>\nruda<\/a>\nrybitwa rzeczna<\/a>\nsum\u00f3wek<\/a>\nsum\u00f3wko<\/a>\ntereszewo<\/a>\ntereszowskie \u0142\u0105ki<\/a>\ntomki<\/a>\nzbiczno<\/a>\n\u015bwiecie nad drw\u0119c\u0105<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zbli\u017ca si\u0119 wiosna, a co za tym idzie zwi\u0119ksza si\u0119 nasza aktywno\u015b\u0107 na \u015bwie\u017cym powietrzu. Cz\u0119\u015b\u0107 z nas z pewno\u015bci\u0105 odwiedzi r\u00f3wnie\u017c Bagienn\u0105 Dolin\u0119 Drw\u0119cy. Poza tym ca\u0142kiem niedawno, bo na pocz\u0105tku lutego, obchodzili\u015bmy \u015awiatowy Dzie\u0144 Mokrade\u0142. Jest to wi\u0119c dobry moment, by lepiej pozna\u0107 i zrozumie\u0107 nasze najbli\u017csze mokrad\u0142a, a tak\u017ce zastanowi\u0107 si\u0119 nad ich obecnym funkcjonowaniem.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2293,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[22,110,66,32,10,156,109,31,138,146,141,157,35,24,154,155],"class_list":["post-2182","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ogolne","tag-bagienna-dolina-drwecy","tag-bagna","tag-brodnicki-park-krajobrazowy","tag-dolina-drwecy","tag-drweca","tag-dzike-rzeki","tag-mokradla","tag-natura-2000","tag-ochrona-mokradel","tag-ochrona-przyrody","tag-ochrona-rzek","tag-odtwarzanie-mokradel","tag-ostoja-ptakow","tag-pojezierze-brodnickie","tag-qgis","tag-torfowiska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2182"}],"version-history":[{"count":104,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2306,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2182\/revisions\/2306"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/BDD_NMT_szary_2-scaled.jpg\")
<\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a>