{"id":1941,"date":"2023-08-20T14:17:21","date_gmt":"2023-08-20T12:17:21","guid":{"rendered":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?p=1941"},"modified":"2023-08-23T11:23:42","modified_gmt":"2023-08-23T09:23:42","slug":"jezioro-mscin-o-ptakach-mokradlach-i-projektowanym-rezerwacie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?p=1941","title":{"rendered":"Jezioro M\u015bcin – o ptakach, mokrad\u0142ach i projektowanym rezerwacie"},"content":{"rendered":"\n

Nadszed\u0142 czas, \u017ceby podsumowa\u0107 dotychczasowe funkcjonowanie wyj\u0105tkowej na naszym terenie ostoi ptak\u00f3w wodno-b\u0142otnych. Przy czym nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce jest to ostoja odzyskana, gdy\u017c powsta\u0142a na obszarze osuszonego prawdopodobnie na pocz\u0105tku XX w. zbiornika wodnego o nazwie Jezioro M\u015bcin, przywr\u00f3conego przez Nadle\u015bnictwo Brodnica w ramach programu tzw. ma\u0142ej retencji wodnej w lasach. Histori\u0119 tego terenu potwierdzaj\u0105 materia\u0142y kartograficzne \u2013 mapy topograficzne (tzw. messtischblatt) z lat 1893, 1911 oraz 1921 (MAPSTER \u2013 Mapy archiwalne polski i Europy \u015arodkowej \u2013 http:\/\/igrek.amzp.pl\/<\/a>). <\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Fragment mapy z 1893 roku – strza\u0142ka wskazuje rzeczk\u0119 Czerwonk\u0119, kt\u00f3ra przep\u0142ywa\u0142a przez \u00f3wczesne jez. M\u015bcin. Analiza mapy wskazuje, \u017ce przy zachodnim i p\u00f3\u0142nocnym brzegu jeziora (w dolinie Czerwonki) mog\u0142y istnie\u0107 p\u0142aty torfowisk (prawdopodobnie niskich lub przej\u015bciowych) zasilanych wodami zar\u00f3wno z Czerwonki, jak r\u00f3wnie\u017c sp\u0142ywaj\u0105cymi z okolicznych wysoczyzn. Na p\u00f3\u017aniejszych mapach oznaczono tam miejsca pozyskiwania torfu.<\/mark><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Fragment mapy z 1911 roku – strza\u0142ka wskazuje betonowy ruroci\u0105g, przebiegaj\u0105cy pod lasem na odcinku ok. 1 km, wybudowany prawdopodobnie przez Niemc\u00f3w, b\u0119d\u0105cy cz\u0119\u015bci\u0105 systemu melioracyjnego, kt\u00f3ry odprowadzi\u0142 wod\u0119 z jez. M\u015bcin do jez. Wlk. Part\u0119czyny, osuszaj\u0105c tym samym ca\u0142y obszar jez. M\u015bcin oraz przylegaj\u0105cych mokrade\u0142.<\/mark><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Przebieg betonowego ruroci\u0105gu jest r\u00f3wnie\u017c dobrze widoczny na numerycznym modelu terenu, dost\u0119pnym na stronie https:\/\/mapy.geoportal.gov.pl\/imap\/Imgp_2.html?locale=pl&gui=new&sessionID=7278211<\/a>:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
Wydruk NMT z zaznaczonym przebiegiem betonowego rurociagu<\/a>Pobierz<\/a><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Fragment mapy z 1921 roku z zakre\u015blonym kompleksem zmeliorowanych \u0142\u0105k i pastwisk na obszarze dawnego jez. M\u015bcin.<\/mark><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Obiekt tzw. ma\u0142ej retencji M\u015bcin zosta\u0142 zrealizowany w 2010 roku. Po wybudowaniu zastawki wraz z przelewem odbieraj\u0105cym nadmiar wody z pobliskiego cieku – Czerwonki, utworzony zosta\u0142 obszar zalewowy o powierzchni ok. 50 hektar\u00f3w. Funkcj\u0105 ww. zastawki, zgodnie z projektem, jest stabilizacja poziomu wody powierzchniowej przelewem stopnia wodnego o rz\u0119dnej maksymalnej 85,80 m n.p.m., spi\u0119trzenie lustra wody do 70 cm na rowie odp\u0142ywowym i tym samym otrzymanie zalewu o \u015bredniej g\u0142\u0119boko\u015bci ok. 0,35 m. Jest to wi\u0119c z za\u0142o\u017cenia zbiornik p\u0142ytki.<\/p>\n\n\n\n

Z uwagi na wysok\u0105 warto\u015b\u0107 przyrodnicz\u0105 zbiornika, kt\u00f3ra ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 na przestrzeni kilkunastu lat jego funkcjonowania, ponad dwa lata temu w Regionalnej Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska w Olsztynie z inicjatywy Nadle\u015bnictwa Brodnica zosta\u0142 z\u0142o\u017cony wniosek o utworzenie rezerwatu przyrody na tym obszarze o nazwie Jezioro M\u015bcin<\/em>. Przedmiotem ochrony rezerwatu ma by\u0107 zesp\u00f3\u0142 rzadkich gatunk\u00f3w ptak\u00f3w wodno-b\u0142otnych wraz z ich siedliskami. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kwokacz Tringa nebularia<\/em> (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Niestety do tej pory nie zosta\u0142a podj\u0119ta \u017cadna decyzja w tej sprawie. Sytuacja projektowanego rezerwatu u\u015bwiadomi\u0142a mi, a w zasadzie potwierdzi\u0142a tylko z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, karko\u0142omno\u015b\u0107 i beznadziejno\u015b\u0107 podejmowanych pr\u00f3b ochrony przyrody w naszym kraju. Wydaje si\u0119, \u017ce ca\u0142y system ochrony przyrody w Polsce od wielu lat stoi w miejscu i jest jeszcze wiele do zrobienia. Potwierdzaj\u0105 to r\u00f3wnie\u017c liczne, do dzi\u015b aktualne publikacje (m. in.: Jermaczek A. – Ochrona rezerwatowa w Polsce – czy dok\u0105d\u015b zmierzamy?<\/em> Przegl\u0105d Przyrodniczy XXVII, 4 (2016)<\/em>: 3-17<\/em>; Opinia w sprawie najpilniejszych wyzwa\u0144 dotycz\u0105cych ochrony przyrody w Polsce, w roku 2016. Pa\u0144stwowa Rada Ochrony Przyrody, Warszawa, 14 kwietnia 2016 r.<\/em>; Szwagrzyk J., Holeksa J. Potrzeby i mo\u017cliwo\u015bci rozwoju ochrony przyrody w lasach – dzi\u015b i jutro. Referat z sesji naukowej pt.: “Le\u015bnictwo przysz\u0142o\u015bci\u201d z okazji 121 Zjazdu Polskiego Towarzystwa Le\u015bnego w Starych Jab\u0142onkach, 07-10.09.2022.<\/em>)<\/p>\n\n\n\n

Pomimo istniej\u0105cych na omawianym obszarze bardzo korzystnych uwarunkowa\u0144 formalno-prawnych do utworzenia rezerwatu przyrody, z uwagi na fakt, \u017ce zar\u00f3wno zarz\u0105dc\u0105 ca\u0142ego terenu, jak i wnioskodawc\u0105 jest Skarb Pa\u0144stwa PGL LP Nadle\u015bnictwo Brodnica, dziwi dotychczasowy brak pozytywnej decyzji ze strony RDO\u015a. A przecie\u017c utworzenie rezerwatu przyrody na terenie gminy, czy nawet powiatu jest dla nich i lokalnych spo\u0142eczno\u015bci niew\u0105tpliwie aktem nobilituj\u0105cym. Podnosi warto\u015b\u0107 tzw. us\u0142ug ekosystemowych na danym obszarze; rezerwat mo\u017ce by\u0107 mark\u0105 miejsca, <\/em>jak trafnie stwierdzi\u0142 Pawlaczyk P. – Czy potrzebne s\u0105 rezerwaty wewn\u0105trz innych, wielkoobszarowych form<\/em> ochrony przyrody?<\/em> Przegl\u0105d Przyrodniczy XXVII, 4 (2016): 18-26<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jezioro M\u015bcin (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W ostatnim miesi\u0105cu regularnie kontrolowa\u0142em obszar zbiornika pod k\u0105tem zmian w strukturze siedliska i jego aktualnej atrakcyjno\u015bci dla ptak\u00f3w, nied\u0142ugo po przywr\u00f3ceniu przez nadle\u015bnictwo poziomu wody do w\u0142a\u015bciwego stanu, zgodnego z za\u0142o\u017ceniem projektowym. Przez pewien czas bowiem poziom wody by\u0142 znacznie podwy\u017cszony, m. in. w wyniku dzia\u0142alno\u015bci bobr\u00f3w w obr\u0119bie przelewu, co spowodowa\u0142o okresow\u0105, niekorzystn\u0105 zmian\u0119 sk\u0142adu awifauny zbiornika. Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce by\u0142em pozytywnie zaskoczony przyrodniczym potencja\u0142em terenu. Ju\u017c teraz, obok urozmaiconych p\u0142at\u00f3w szuwaru trzcinowego i pa\u0142kowego, pojawi\u0142o si\u0119 wiele mikrosiedlisk – drobnych nisz ekologicznych w postaci wyp\u0142yce\u0144, mulistych brzeg\u00f3w, wynurzonych k\u0119p ro\u015blinno\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 intensywnie wykorzystywane m. in. przez ptaki. Spektrum siedlisk jest bardzo szerokie zar\u00f3wno w obr\u0119bie samego zbiornika, jak i w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie, co w rezultacie kszta\u0142tuje wysok\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 na tym terenie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jezioro M\u015bcin z \u0142anem uczepu zwis\u0142ego Bidens cernua<\/em> na pierwszym planie (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jezioro M\u015bcin, z pewno\u015bci\u0105 zas\u0142uguj\u0105ce na takie miano, to p\u0142ytki (zgodnie z za\u0142o\u017ceniem), eutroficzny zbiornik o charakterze rozlewiska z dobrze rozwini\u0119tym przybrze\u017cnym pasem szuwaru, tworzonym g\u0142\u00f3wnie przez trzcin\u0119 pospolit\u0105 Phragmites australis<\/em> i pa\u0142k\u0119 szerokolistn\u0105 Typha latifolia<\/em>. Liczne s\u0105 tak\u017ce k\u0119py situ rozpierzch\u0142ego Juncus effusus<\/em> oraz turzycy b\u0142otnej Carex acutiformis<\/em>. Pospolicie wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c ostro\u017ce\u0144 warzywny Cirsium oleraceum<\/em>, gorysz b\u0142otny Peucedanum palustre<\/em>, toje\u015b\u0107 pospolita Lysimachia vulgaris<\/em>, krwawnica pospolita Lythrum salicaria<\/em>, wi\u0105z\u00f3wka b\u0142otna Filipendula ulmaria<\/em>, koz\u0142ek lekarski Valeriana officinalis<\/em>, a tak\u017ce karbieniec pospolity Lycopus europaeus<\/em> i \u017cabieniec babka wodna Alisma plantago-aquatica<\/em>. W strefie brzegowej, na mulistym pasie wok\u00f3\u0142 jeziora wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 ciekawa fitocenoza z dominacj\u0105 uczepu zwis\u0142ego Bidens cernua<\/em>, kt\u00f3ra z fitosocjologicznego punktu widzenia chyba najbardziej zbli\u017cona jest do zwi\u0105zku Bidention tripartiti<\/em>, czyli zbiorowisk nadwodnych prze\u017cy\u017anionych w\u00f3d stoj\u0105cych i wolnop\u0142yn\u0105cych (oczywi\u015bcie prosz\u0119 o sprostowanie, je\u017celi si\u0119 myl\u0119, poniewa\u017c jestem raczej domoros\u0142ym fitosocjologiem). Uczep jest ro\u015blin\u0105 jednoroczn\u0105 i teraz, w pe\u0142ni kwitnienia, prezentuje si\u0119 naprawd\u0119 imponuj\u0105co. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jezioro M\u015bcin o wschodzie s\u0142o\u0144ca (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Obecnie trwa jeszcze dyspersja pol\u0119gowa, ale tak\u017ce rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 ju\u017c jesienny przelot ptak\u00f3w wodno-b\u0142otnych, w tym siewkowc\u00f3w. W okresie migracji p\u0142ytkie i muliste zbiorniki wodne, takie jak M\u015bcin, s\u0105 dla tych ptak\u00f3w szczeg\u00f3lnie istotne, jako miejsca przystankowe i \u017cerowiskowe. W tym okresie na zbiorniku przebywa m. in. czajka Vanellus vanellus<\/em> (w ostatnim tygodniu w koncentracji ok. 300 os.), sieweczka rzeczna Charadrius dubius<\/em>, sieweczka obro\u017cna Charadrius hiaticula<\/em>, \u0142\u0119czak Tringa glareola<\/em>, samotnik Tringa ochropus<\/em>, krwawodzi\u00f3b Tringa totanus<\/em>, brodziec piskliwy Actitis hypoleucos<\/em>, brodziec \u015bniady Tringa erythropus<\/em>, kwokacz Tringa nebularia<\/em>, batalion Calidris pugnax<\/em>, biegus zmienny Calidris alpina<\/em>, biegus malutki Calidris minuta<\/em>, kulik wielki Numenius arquata<\/em>, czapla bia\u0142a Ardea alba<\/em> (ok. 50 os.), cyraneczka Anas crecca<\/em> (ok. 100-200 os.), g\u0119gawa Anser anser<\/em> (ok. 500 os., populacja l\u0119gowa i przelotna), bocian czarny Ciconia nigra<\/em>, \u017buraw Grus grus<\/em> (ostatnia obserwacja 50 os.), w\u0105satka Panurus biarmicus<\/em> (populacja l\u0119gowa), remiz Remiz pendulinus<\/em> (populacja l\u0119gowa), perkoz dwuczuby Podiceps cristatus<\/em> (populacja l\u0119gowa), perkozek Tachybaptus ruficollis<\/em> (populacja l\u0119gowa), zausznik Podiceps nigricollis<\/em> (populacja l\u0119gowa). Regularnie tak\u017ce pojawia si\u0119 para bielik\u00f3w. Ju\u017c to powy\u017csze, niekompletne wyliczenie pokazuje, jak wysok\u0105 warto\u015b\u0107 przyrodnicz\u0105 ma ten teren.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bataliony Calidris pugnax<\/em> (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Krwawodzi\u00f3b Tringa totanus<\/em> (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n

Podsumowuj\u0105c, w wyniku dotychczasowych obserwacji na omawianym obszarze stwierdzono 149 gatunk\u00f3w ptak\u00f3w, w tym 30 gatunk\u00f3w z Za\u0142\u0105cznika I Dyrektywy Ptasiej<\/em><\/strong> oraz 38 gatunk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 na Czerwonej li\u015bcie ptak\u00f3w Polski<\/em><\/strong>.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Jezioro M\u015bcin jest mokrad\u0142em tworz\u0105cym nisz\u0119 ekologiczn\u0105, kt\u00f3ra na naszym terenie jest deficytowa. W tym kontek\u015bcie r\u00f3wnie\u017c zas\u0142uguje na ochron\u0119. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 istotnie na tle okolicznych jezior rynnowych, kt\u00f3re s\u0105 zbiornikami g\u0142\u0119bokimi i otoczonymi lasami. <\/p>\n\n\n\n

Obecna posta\u0107 zbiornika sprzyja wyst\u0119powaniu unikatowych w skali regionalnej gatunk\u00f3w ptak\u00f3w wodno-b\u0142otnych o specyficznych wymaganiach siedliskowych, zar\u00f3wno migruj\u0105cych, jak i l\u0119gowych, kt\u00f3rych stanowiska w naszym kraju maj\u0105 charakter efemeryczny i znajduj\u0105 si\u0119 w znacznym rozproszeniu.<\/p>\n\n\n\n

Teren projektowanego rezerwatu na mocy UCHWA\u0141Y NR X\/94\/15 RADY GMINY KURZ\u0118TNIK z dnia 15 wrze\u015bnia 2015 r., chroniony jest w formie u\u017cytku ekologicznego \u201eTereszowskie \u0142\u0105ki\u201d<\/em><\/strong>, jednak jest to ochrona wysoce niewystarczaj\u0105ca. Rezerwat przyrody jest obecnie jedyn\u0105, skuteczn\u0105 form\u0105 ochrony przyrody, kt\u00f3ra pozwoli zabezpieczy\u0107 obszar zbiornika przed nadmiern\u0105 presj\u0105 antropogeniczn\u0105 i tym samym utrzyma\u0107 cenny przedmiot ochrony.<\/p>\n\n\n\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce ta historia b\u0119dzie mia\u0142a pozytywny fina\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
W\u0105satka Panurus biarmicus<\/em> (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Jezioro M\u015bcin – ostoja ptak\u00f3w wodno-b\u0142otnych (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Jezioro M\u015bcin – mozaika siedlisk (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Jezioro M\u015bcin – sierpniowy wsch\u00f3d s\u0142o\u0144ca (fot. Borys Szpryngwald)<\/mark><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n

Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z., Chodkiewicz T. (red.) 2015. Monitoring ptak\u00f3w l\u0119gowych. Poradnik metodyczny. Wydanie 2. GIO\u015a, Warszawa.<\/p>\n\n\n\n

Chylarecki P. Ptaki jako wska\u017anik r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej: analiza zagro\u017ce\u0144 bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Ochrona r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej w Polsce. Posiedzenie Komisji Ochrony \u015arodowiska, Zasob\u00f3w Naturalnych i Le\u015bnictwa. Warszawa, 20 maja 2010 r.<\/p>\n\n\n\n

Czapiewski G., Kr\u00f3lak T., Rafalski T., Szpryngwald B. (2014) \u2013 mat. niepubl. w ramach obserwacji ptak\u00f3w prowadzonych w latach 2010-2014.<\/p>\n\n\n\n

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009\/147\/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa.<\/p>\n\n\n\n

Dyrektywa Rady 92\/43\/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142owaci\u0144ski Z. (red.). 2001. Polska czerwona ksi\u0119ga zwierz\u0105t – kr\u0119gowce. PWRiL, Warszawa.<\/p>\n\n\n\n

Gutowski J. M., Bobiec A., Jaroszewicz B., Niedzia\u0142kowski K., Zieli\u0144ski S. 2014\u20132015. Wybrane problemy w ochronie przyrody w Polsce i proponowane kierunki zmian. Biuletyn Komitetu Ochrony Przyrody PAN 5\u20136\/2014\u20132015: 39\u201353.<\/p>\n\n\n\n

Jermaczek A. – Ochrona rezerwatowa w Polsce – czy dok\u0105d\u015b zmierzamy? Przegl\u0105d Przyrodniczy XXVII, 4 (2016): 3-17.<\/p>\n\n\n\n

MAPSTER \u2013 Mapy archiwalne polski i Europy \u015arodkowej \u2013 http:\/\/igrek.amzp.pl\/<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Meissner W. Strategie w\u0119dr\u00f3wkowe siewkowc\u00f3w (Charadrii<\/em>) zachodniej Palearktyki. Wiadomo\u015bci Ekologiczne, Tom XLVII 2001, Zeszyt 2. <\/p>\n\n\n\n

Pa\u0144stwowa Rada Ochrony Przyrody – Opinia w sprawie najpilniejszych wyzwa\u0144 dotycz\u0105cych ochrony przyrody w Polsce, w roku 2016. Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. <\/p>\n\n\n\n

Pawlaczyk P. – Czy potrzebne s\u0105 rezerwaty wewn\u0105trz innych, wielkoobszarowych form ochrony przyrody? Przegl\u0105d Przyrodniczy XXVII, 4 (2016): 18-26.<\/p>\n\n\n\n

Program ma\u0142ej retencji na terenie Nadle\u015bnictwa Brodnica na lata 2007-2010 (2007). Nadle\u015bnictwo Brodnica.<\/p>\n\n\n\n

Projekt pn. ,,Odtworzenie stosunk\u00f3w wodnych dla przywr\u00f3cenia walor\u00f3w przyrodniczych uroczyska M\u015bcin\u2019\u2019 (2010). Nadle\u015bnictwo Brodnica.<\/p>\n\n\n\n

Rafalski T., Szpryngwald B., Zaniecki P. (2023) \u2013 mat. niepubl. w ramach obserwacji ptak\u00f3w prowadzonych w latach 2015-2023.<\/p>\n\n\n\n

Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer G., Chylarecki P. (red.) 2007. Atlas rozmieszczenia ptak\u00f3w l\u0119gowych Polski 1985\u20132004. [The atlas of breeding birds of Poland 1985-2004]. Bogucki Wyd. Nauk., Pozna\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Szwagrzyk J., Holeksa J. Potrzeby i mo\u017cliwo\u015bci rozwoju ochrony przyrody w lasach – dzi\u015b i jutro. Referat z sesji naukowej pt.: “Le\u015bnictwo przysz\u0142o\u015bci\u201d z okazji 121 Zjazdu Polskiego Towarzystwa Le\u015bnego w Starych Jab\u0142onkach, 07-10.09.2022.)<\/p>\n\n\n\n

Wilk T. 2016. Kryteria l\u0119gowo\u015bci ptak\u00f3w – materia\u0142y pomocnicze. Wersja 3 \u2013 16.02.2016. Og\u00f3lnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptak\u00f3w, Marki. <\/p>\n\n\n\n

Wilk T., Chodkiewicz T., Sikora A., Chylarecki P., Kuczy\u0144ski L. 2020. Czerwona lista ptak\u00f3w Polski. OTOP, Marki.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n

bagienna dolina drw\u0119cy<\/a>\nbagna<\/a>\nborys szpryngwald<\/a>\nbrodnica<\/a>\nbrodnicki park krajobrazowy<\/a>\nbrzozie<\/a>\ndolina drw\u0119cy<\/a>\ndrw\u0119ca<\/a>\ndzike rzeki<\/a>\nfilmy z powietrza<\/a>\nfotografia dronowa<\/a>\ngmina brzozie<\/a>\ngmina zbiczno<\/a>\ng\u0105siorek<\/a>\nJezioro M\u015bcin<\/a>\njezioro sum\u00f3wek<\/a>\nkurz\u0119tnik<\/a>\nlasy<\/a>\nlasy brodnickie<\/a>\nma\u0142a retencja<\/a>\nma\u0142a retencja m\u015bcin<\/a>\nmokrad\u0142a<\/a>\nm\u015bcin<\/a>\nnadle\u015bnictwo brodnica<\/a>\nnatura 2000<\/a>\nobserwacje ptak\u00f3w<\/a>\nochrona mokrade\u0142<\/a>\nochrona przyrody<\/a>\nochrona rzek<\/a>\nodtwarzanie mokrade\u0142<\/a>\nostoja brodnicka<\/a>\nostoja ptak\u00f3w<\/a>\nostoje ptak\u00f3w<\/a>\npojezierze brodnickie<\/a>\nptaki wodno-b\u0142otne<\/a>\nrezerwat przyrody<\/a>\nruda<\/a>\nrybitwa rzeczna<\/a>\nsum\u00f3wek<\/a>\nsum\u00f3wko<\/a>\ntereszewo<\/a>\ntereszowskie \u0142\u0105ki<\/a>\ntomki<\/a>\nzbiczno<\/a>\n\u015bwiecie nad drw\u0119c\u0105<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nadszed\u0142 czas, \u017ceby podsumowa\u0107 dotychczasowe funkcjonowanie wyj\u0105tkowej na naszym terenie ostoi ptak\u00f3w wodno-b\u0142otnych. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2075,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[]"},"categories":[147,5,21],"tags":[22,30,33,36,109,112,29,138,35,24,152,143,78,38],"class_list":["post-1941","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fotografia","category-notatnik-ptasiarza","category-ogolne","tag-bagienna-dolina-drwecy","tag-borys-szpryngwald","tag-jezioro-mscin","tag-mala-retencja-mscin","tag-mokradla","tag-nadlesnictwo-brodnica","tag-obserwacje-ptakow","tag-ochrona-mokradel","tag-ostoja-ptakow","tag-pojezierze-brodnickie","tag-projektowany-rezerwat","tag-ptaki-wodno-blotne","tag-rezerwat-przyrody","tag-tereszewo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1941","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1941"}],"version-history":[{"count":175,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2170,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1941\/revisions\/2170"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}