{"id":1382,"date":"2021-11-11T09:15:00","date_gmt":"2021-11-11T08:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?p=1382"},"modified":"2021-11-11T19:34:24","modified_gmt":"2021-11-11T18:34:24","slug":"o-gesiach-zurawiach-i-bagiennej-dolinie-listopadowy-tygielek-myslowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?p=1382","title":{"rendered":"O g\u0119siach, \u017curawiach i bagiennej dolinie &#8211; listopadowy tygielek my\u015blowy"},"content":{"rendered":"\n<p>Pod koniec ubieg\u0142ego miesi\u0105ca, tzw. rzutem na ta\u015bm\u0119, uda\u0142o mi si\u0119 wyrwa\u0107 w teren na ptasi\u0105 objazd\u00f3wk\u0119. Musz\u0119 od razu zaznaczy\u0107, \u017ce pa\u017adziernik by\u0142 niesamowity, je\u015bli chodzi o jesienny przelot ptak\u00f3w. Z ka\u017cdej strony gigantyczne stada g\u0119si, \u017curawi i wszelkiej drobnicy z zi\u0119b\u0105 i jerem na czele. To fantastyczny okres na nauk\u0119 rozpoznawania g\u0142os\u00f3w ptak\u00f3w w locie. W Bagiennej Dolinie Drw\u0119cy, dzi\u0119ki korzystnym od pewnego czasu warunkom wodnym, g\u0119si i \u017curawie znalaz\u0142y atrakcyjne noclegowisko. O ile \u017curawie jesieni\u0105 pojawiaj\u0105 si\u0119 w ostoi do\u015b\u0107 regularnie w koncentracjach znacznie przekraczaj\u0105cych 1000 osobnik\u00f3w, to g\u0119si zatrzymywa\u0142y si\u0119 o tej porze g\u0142\u00f3wnie na okolicznych polach uprawnych. Ten sezon jest wyj\u0105tkowy, bo na bagnach od wiosny utrzyma\u0142y si\u0119 spore powierzchnie z otwartym lustrem wody, na kt\u00f3rych g\u0119si ch\u0119tnie l\u0105duj\u0105 i nocuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Wracaj\u0105c do tematu \u2013 w okolicach Jajkowa, Bachotka i Pokrzydowa w ostatnim tygodniu pa\u017adziernika siedzia\u0142o na polach kilka tysi\u0119cy g\u0119si \u2013 niby nic nadzwyczajnego, ale stado by\u0142o mieszane, a warunki obserwacji znakomite. W takich przypadkach bardzo \u0142adnie wida\u0107 r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi gatunkami. Po d\u0142u\u017cszej obserwacji nie odnotowa\u0142em \u017cadnych rzadko\u015bci, ale mimo to warto by\u0142o przypomnie\u0107 sobie chocia\u017c podstawowe gatunki, najliczniej przelatuj\u0105ce przez nasz kraj. Poza tym, koledzy r\u00f3wnolegle donosili o kolejnych, kilkutysi\u0119cznych stadach g\u0119si obserwowanych w okolicach Mileszew i Bobrowa \u2013 tradycyjnych ju\u017c miejsc koncentracji \u017cerowiskowych. Poni\u017cej nagranie i zdj\u0119cia, zebrane w czasie moich obserwacji. Co ciekawe, mamy listopad, a g\u0119si nadal lec\u0105 i to z ca\u0142kiem du\u017c\u0105 intensywno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-video\"><video height=\"1080\" style=\"aspect-ratio: 1920 \/ 1080;\" width=\"1920\" controls poster=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1074_Moment4-scaled.jpg\" src=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/gesi_bachotek3.mp4\"><\/video><figcaption><strong><span class=\"has-inline-color has-cyan-bluish-gray-color\">G\u0119si tundrowe, bia\u0142oczelne i g\u0119gawy (nagr. Borys Szpryngwald)<\/span><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:23px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1074_Moment4-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1396\" srcset=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1074_Moment4-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1074_Moment4-300x169.jpg 300w, https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1074_Moment4-768x432.jpg 768w, https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1074_Moment4-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1074_Moment4-2048x1152.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><strong><span class=\"has-inline-color has-cyan-bluish-gray-color\">Mieszane stado g\u0119si bia\u0142oczelnych i tundrowych w okolicach Bachotka (fot. Borys Szpryngwald)<\/span><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Prosz\u0119 o wszelkie, ewentualne uwagi, co do oznaczenia przedstawionych w materiale ptak\u00f3w, gdy\u017c jest to temat do\u015b\u0107 trudny, zwa\u017cywszy na niedawny fakt wyodr\u0119bnienia nowego gatunku &#8211; g\u0119si tundrowej <em>Anser serrirostris<\/em>, o czym ju\u017c wspomina\u0142em we wcze\u015bniejszym wpisie.<\/p>\n\n\n\n<p>Na naszym terenie znajduje si\u0119 co najmniej kilka noclegowisk g\u0119si, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejsze, to Bagienna Dolina Drw\u0119cy, jeziora Sum\u00f3wek, Jan\u00f3wko, \u0141\u0105korz, W\u0105dzy\u0144skie, ma\u0142a retencja M\u015bcin, a tak\u017ce wykraczaj\u0105ce ju\u017c poza umown\u0105 granic\u0119 tzw. \u201enaszego terenu\u201d &#8211; jeziora P\u0142ow\u0119\u017c oraz Blizno. \u017burawie natomiast upodoba\u0142y sobie g\u0142\u00f3wnie obszar Bagiennej Doliny Drw\u0119cy oraz podmok\u0142e \u0142\u0105ki w okolicach Gutowa. &nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1057_Moment9-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1397\" srcset=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1057_Moment9-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1057_Moment9-300x169.jpg 300w, https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1057_Moment9-768x432.jpg 768w, https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1057_Moment9-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/DSCN1057_Moment9-2048x1152.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><strong><span class=\"has-inline-color has-cyan-bluish-gray-color\">\u017burawie w Bagiennej Dolinie Drw\u0119cy (fot. Borys Szpryngwald)<\/span><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Dolina Drw\u0119cy si\u0119 zmienia \u2013 to jest fakt. W naszym lokalnym, przyrodniczym \u015bwiatku regularnie tocz\u0105 si\u0119 rozwa\u017cania na temat gatunk\u00f3w ptak\u00f3w, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 na Drywci dawniej by\u0142a czym\u015b oczywistym (t\u0142um.: Drywcia = Drw\u0119ca \u2013 w miejscowym, ptasiarskim slangu). L\u0119gowe rycyki <em>Limosa limosa<\/em> i krwawodzioby <em>Tringa totanus<\/em>, wspominane z rozrzewnieniem, odesz\u0142y niestety do historii. Gatunki te obecnie pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na przelotach wiosennych i to raczej w niewielkich liczebno\u015bciach. Obecnie cieszymy si\u0119, jak dzieci, z ka\u017cdego bagienka, najmniejszego fragmentu ods\u0142oni\u0119tego mu\u0142u, gdzie potencjalnie mog\u0142yby siada\u0107 jakie\u015b \u201esiewkusy\u201d (t\u0142um.: siewkusy = ptaki z rz\u0119du siewkowych \u2013 ptasiarski slang :-)).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Zaprzestanie tradycyjnej gospodarki pastwiskowo-\u0142\u0105karskiej na wi\u0119kszo\u015bci obszaru Bagiennej Doliny Drw\u0119cy prawdopodobnie by\u0142o jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn zaniku na tym terenie wielu gatunk\u00f3w l\u0119gowych ptak\u00f3w siewkowych. Paradoksalnie taka ekstensywna, troch\u0119 archaiczna gospodarka rolna w dolinach rzecznych cz\u0119sto warunkuje pewien specyficzny uk\u0142ad biologiczny, kt\u00f3ry nie nale\u017cy do najtrwalszych. Rozw\u00f3j cywilizacji i tym samym technologii bardzo szybko zburzy\u0142 ten uk\u0142ad. Dawniej w dolinie Drw\u0119cy na otwartych \u0142\u0105kach terasy zalewowej cha\u0142upniczo wydobywano torf na opa\u0142, prowadzono bardziej rozproszony wypas kr\u00f3w i koni (tak przypuszczam), utrzymywano \u0142\u0105ki ko\u015bne i pastwiska. Rolnictwo by\u0142o bardziej rozdrobnione. Dzi\u0119ki temu charakterystyczny zesp\u00f3\u0142 gatunk\u00f3w ptak\u00f3w siewkowych, zbli\u017cony do tego z doliny Biebrzy i Narwi, m\u00f3g\u0142 wyst\u0119powa\u0107. Ptaki te do za\u0142o\u017cenia gniazd wymagaj\u0105 rozleg\u0142ych \u0142\u0105k ko\u015bnych, nisko podtopionych w okresach wezbra\u0144 rzeki. Unikaj\u0105 bliskiego s\u0105siedztwa lasu i wszelkich zakrzacze\u0144. Literatura wskazuje, \u017ce nawet wypas zwierz\u0105t gospodarskich o niskiej obsadzie mo\u017ce sprzyja\u0107 rycykom, czajkom i krwawodziobom poprzez wytworzenie na wypasanym terenie k\u0119pkowej struktury ro\u015blinno\u015bci trawiastej. Czasami te\u017c mo\u017ce spe\u0142nia\u0107 funkcj\u0119 parasola ochronnego dla ptak\u00f3w przed drapie\u017cnikami. Wydobycie torfu przez okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w prawdopodobnie wymaga\u0142o r\u00f3wnie\u017c utrzymania eksploatowanych powierzchni w spos\u00f3b umo\u017cliwiaj\u0105cy uk\u0142adanie i suszenie bloczk\u00f3w torfowych, wi\u0119c teren wydobycia by\u0142 raczej otwarty z nisk\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105 \u0142\u0105kow\u0105. Co ciekawe, literatura podaje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna w dolinach rzek u\u017cytkowanych rolniczo, ale ekstensywnie, jest wy\u017csza ni\u017c w przypadku dolin zupe\u0142nie naturalnych, uformowanych tylko poprzez dzia\u0142anie wody w terasie zalewowej, na zboczach poro\u015bni\u0119tych najcz\u0119\u015bciej zbiorowiskami le\u015bnymi w r\u00f3\u017cnych fazach sukcesji.<\/p>\n\n\n\n<p>Stopniowe zalesianie przez ostatnie 100 lat grunt\u00f3w na brzegach doliny oraz spontaniczne wkraczanie zaro\u015bli wierzbowych i olszowych po porzuconej gospodarce pastwiskowo-\u0142\u0105karskiej musia\u0142y spowodowa\u0107 zmiany w sk\u0142adzie zgrupowa\u0144 ptak\u00f3w wodno-b\u0142otnych doliny Drw\u0119cy. Do tego zmiany warunk\u00f3w wodnych, sukcesywne obni\u017canie si\u0119 poziomu w\u00f3d gruntowych, zmniejszenie cz\u0119stotliwo\u015bci i czasu utrzymywania si\u0119 wielkoobszarowych rozlewisk, wyst\u0119powanie d\u0142u\u017cszych okres\u00f3w suszy, brak zalegaj\u0105cej pokrywy \u015bnie\u017cnej na przedwio\u015bniu. To wszystko nie sprzyja ptakom. Obecnie u\u017cytkowanie \u0142\u0105k i pastwisk jest bardzo rozproszone, brakuje du\u017cych, zwartych powierzchni regularnie wykaszanych.<\/p>\n\n\n\n<p>Pokusi\u0142em si\u0119 o zgrubn\u0105 analiz\u0119 zmian w strukturze siedlisk Bagiennej Doliny Drw\u0119cy na przestrzeni ok. 110 lat na podstawie starych, niemieckich map topograficznych w skali 1:25000 z 1911 roku (tzw. Messtischblatt). W wyniku tej, zaznaczam, zgrubnej i do\u015b\u0107 cha\u0142upniczej analizy sporz\u0105dzi\u0142em mapy obrazuj\u0105ce ww. zmiany.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/BDD_zarasatanie.jpeg\" data-rel=\"lightbox-image-0\" data-magnific_type=\"image\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"14043\" height=\"9933\" src=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/BDD_zarasatanie.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1393\"\/><\/a><figcaption><strong><span class=\"has-inline-color has-cyan-bluish-gray-color\">Bagienna Dolina Drw\u0119cy na tle niemieckiej mapy topograficznej z 1911 roku (oprac. Borys Szpryngwald)<\/span><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Por\u00f3wnuj\u0105c dane historyczne i obecne musz\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce przez ostatnie 100 lat dolina Drw\u0119cy nie zmieni\u0142a si\u0119 jako\u015b drastycznie, w og\u00f3lnym rozrachunku. Jednak diabe\u0142 tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach. W przybli\u017ceniu od 1911 roku do czas\u00f3w obecnych powierzchnia las\u00f3w, zadrzewie\u0144 i zakrzacze\u0144 w granicach dzisiejszej ostoi ptak\u00f3w zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 \u0142\u0105cznie o oko\u0142o 660 ha. To sporo, zwa\u017cywszy na niewielk\u0105 powierzchni\u0119 ostoi, wynosz\u0105c\u0105 3366 ha. Zaros\u0142a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 wa\u017cnych dla ptak\u00f3w siewkowych otwartych \u0142\u0105k i bagien w najni\u017cej po\u0142o\u017conych obszarach doliny, zwykle podtapianych w czasie wezbra\u0144. Doskonale wida\u0107 to na numerycznym modelu terenu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/BDD_NMT.jpeg\" data-rel=\"lightbox-image-1\" data-magnific_type=\"image\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"14043\" height=\"9933\" src=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/BDD_NMT.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1394\"\/><\/a><figcaption><strong><span class=\"has-inline-color has-cyan-bluish-gray-color\">Bagienna Dolina Drw\u0119cy na tle numerycznego modelu terenu (oprac. Borys Szpryngwald)<\/span><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Globalnie przekszta\u0142cenia w dolinie nie by\u0142y bardzo intensywne, aczkolwiek wp\u0142ywa\u0142y istotnie na obecny charakter lokalnej awifauny. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce pozosta\u0142e po wydobyciu torfu do\u0142y, wype\u0142nione wod\u0105 i zaro\u015bni\u0119te wierzb\u0105, przyczyni\u0142y si\u0119 do utrzymania populacji podr\u00f3\u017cniczka w ostoi. Z naszych obserwacji wynika bowiem, \u017ce takie siedliska s\u0105 preferowane przez ten gatunek. Ponadto rozproszone i ekstensywnie u\u017cytkowane przez lata niewielkie wyrobiska \u017cwiru r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 niebagatelny wp\u0142yw na obecn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunkow\u0105 ptak\u00f3w, stwarzaj\u0105c alternatywne siedliska m.in. dla \u015bwiergotka polnego <em>Anthus campestris<\/em> , sieweczki rzecznej <em>Charadrius dubius<\/em> czy brzeg\u00f3wki <em>Riparia riparia<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce w ludzkim podej\u015bciu do przyrody dominuje skrajny antropocentryzm. Postrzegamy natur\u0119 przez pryzmat naszej cywilizacji i kultury. Tymczasem natura, to po prostu natura \u2013 ani dobra, ani z\u0142a, pi\u0119kna i brzydka zarazem. Chcemy cz\u0119sto ulepsza\u0107, poprawia\u0107 natur\u0119, utrzymywa\u0107 sztucznie jakie\u015b warunki przyrodnicze wykorzystuj\u0105c do tego celu ogromne si\u0142y i \u015brodki. Pytanie brzmi, czy zawsze warto? Przyroda si\u0119 zmienia, bo to tw\u00f3r dynamiczny, proces. Pewne gatunki zanikaj\u0105 na rzecz innych. Przez lata nie notowali\u015bmy na Drw\u0119cy tak intensywnego, jesiennego przelotu g\u0119si, jak obecnie. Wszystko si\u0119 zmienia. Powinni\u015bmy chroni\u0107 przyrod\u0119 i klimat bardziej globalnie, \u017ceby mog\u0142y zachodzi\u0107 niezachwiane, naturalne procesy biologiczne w mikroskali. Tak mi si\u0119 wydaje.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszystkim, kt\u00f3rzy dotrwali &#8211; dzi\u0119ki za cierpliwo\u015b\u0107 :-).<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:36px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Literatura:<\/p>\n\n\n\n<p>Tryjanowski P., Ku\u017aniak S., Kujawa K., Jerzak L., 2009 \u2013 Ekologia ptak\u00f3w krajobrazu rolniczego. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Pozna\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awi\u0119tochowski P., 2009 \u2013 Czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na sukces rozrodczy wybranych gatunk\u00f3w siewkowych <em>Charadriiformes <\/em>w strefie zalewowej doliny Biebrzy. Dubelt 1, 27-42.<\/p>\n\n\n\n<p>Plit J., 2016 &#8211; Krajobrazy kulturowe Polski i ich przemiany. Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanis\u0142awa Leszczyckiego, Polska Akademia Nauk, prace geograficzne nr 253. Warszawa.<\/p>\n\n\n\n<p>Chylarecki P., 2010 &#8211; Ptaki jako wska\u017anik r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej: analiza zagro\u017ce\u0144 bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Ochrona r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej w Polsce,Posiedzenie Komisji Ochrony \u015arodowiska, Zasob\u00f3w Naturalnych i Le\u015bnictwa. Warszawa.<\/p>\n\n\n\n<p>Krajewski \u0141., 2018 &#8211; Wyst\u0119powanie g\u0119si zbo\u017cowej <em>Anser fabalis<\/em> i g\u0119si tundrowej <em>A. serrirostris<\/em> w Kotlinie Biebrza\u0144skiej. Ornis Polonica 2018, 59: 197\u2013210.<\/p>\n\n\n\n<p>Wuczy\u0144ski A., Smyk B., 2013 &#8211; Dynamika liczebno\u015bci i fenologia pojaw\u00f3w g\u0119si <em>Anser sp<\/em>. w okresie migracji i zimowania w po\u0142udniowo-zachodniej Polsce. Chro\u0144my Przyr. Ojcz. 69 (1): 30\u201340, 2013.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:73px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-tag-cloud\"><a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=bagienna-dolina-drwecy\" class=\"tag-cloud-link tag-link-22 tag-link-position-1\" style=\"font-size: 20.727272727273pt;\" aria-label=\"bagienna dolina drw\u0119cy (19 element\u00f3w)\">bagienna dolina drw\u0119cy<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=bagna\" class=\"tag-cloud-link tag-link-110 tag-link-position-2\" style=\"font-size: 13.090909090909pt;\" aria-label=\"bagna (4 elementy)\">bagna<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=borys-szpryngwald\" class=\"tag-cloud-link tag-link-30 tag-link-position-3\" style=\"font-size: 20.472727272727pt;\" aria-label=\"borys szpryngwald (18 element\u00f3w)\">borys szpryngwald<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=brodnica\" class=\"tag-cloud-link tag-link-11 tag-link-position-4\" style=\"font-size: 11.818181818182pt;\" aria-label=\"brodnica (3 elementy)\">brodnica<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=brodnicki-park-krajobrazowy\" class=\"tag-cloud-link tag-link-66 tag-link-position-5\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"brodnicki park krajobrazowy (2 elementy)\">brodnicki park krajobrazowy<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=brzozie\" class=\"tag-cloud-link tag-link-67 tag-link-position-6\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"brzozie (2 elementy)\">brzozie<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=dolina-drwecy\" class=\"tag-cloud-link tag-link-32 tag-link-position-7\" style=\"font-size: 17.418181818182pt;\" aria-label=\"dolina drw\u0119cy (10 element\u00f3w)\">dolina drw\u0119cy<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=drweca\" class=\"tag-cloud-link tag-link-10 tag-link-position-8\" style=\"font-size: 17.927272727273pt;\" aria-label=\"drw\u0119ca (11 element\u00f3w)\">drw\u0119ca<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=dzike-rzeki\" class=\"tag-cloud-link tag-link-156 tag-link-position-9\" style=\"font-size: 8pt;\" aria-label=\"dzike rzeki (1 element)\">dzike rzeki<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=filmy-z-powietrza\" class=\"tag-cloud-link tag-link-56 tag-link-position-10\" style=\"font-size: 11.818181818182pt;\" aria-label=\"filmy z powietrza (3 elementy)\">filmy z powietrza<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=fotografia-dronowa\" class=\"tag-cloud-link tag-link-52 tag-link-position-11\" style=\"font-size: 11.818181818182pt;\" aria-label=\"fotografia dronowa (3 elementy)\">fotografia dronowa<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=gmina-brzozie\" class=\"tag-cloud-link tag-link-88 tag-link-position-12\" style=\"font-size: 15pt;\" aria-label=\"gmina brzozie (6 element\u00f3w)\">gmina brzozie<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=gmina-zbiczno\" class=\"tag-cloud-link tag-link-65 tag-link-position-13\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"gmina zbiczno (2 elementy)\">gmina zbiczno<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=gasiorek\" class=\"tag-cloud-link tag-link-114 tag-link-position-14\" style=\"font-size: 8pt;\" aria-label=\"g\u0105siorek (1 element)\">g\u0105siorek<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=jezioro-mscin\" class=\"tag-cloud-link tag-link-33 tag-link-position-15\" style=\"font-size: 14.109090909091pt;\" aria-label=\"Jezioro M\u015bcin (5 element\u00f3w)\">Jezioro M\u015bcin<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=jezioro-sumowek\" class=\"tag-cloud-link tag-link-59 tag-link-position-16\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"jezioro sum\u00f3wek (2 elementy)\">jezioro sum\u00f3wek<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=kurzetnik\" class=\"tag-cloud-link tag-link-159 tag-link-position-17\" style=\"font-size: 8pt;\" aria-label=\"kurz\u0119tnik (1 element)\">kurz\u0119tnik<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=lasy\" class=\"tag-cloud-link tag-link-117 tag-link-position-18\" style=\"font-size: 8pt;\" aria-label=\"lasy (1 element)\">lasy<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=lasy-brodnickie\" class=\"tag-cloud-link tag-link-125 tag-link-position-19\" style=\"font-size: 8pt;\" aria-label=\"lasy brodnickie (1 element)\">lasy brodnickie<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=mala-retencja\" class=\"tag-cloud-link tag-link-34 tag-link-position-20\" style=\"font-size: 13.090909090909pt;\" aria-label=\"ma\u0142a retencja (4 elementy)\">ma\u0142a retencja<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=mala-retencja-mscin\" class=\"tag-cloud-link tag-link-36 tag-link-position-21\" style=\"font-size: 11.818181818182pt;\" aria-label=\"ma\u0142a retencja m\u015bcin (3 elementy)\">ma\u0142a retencja m\u015bcin<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=mokradla\" class=\"tag-cloud-link tag-link-109 tag-link-position-22\" style=\"font-size: 16.272727272727pt;\" aria-label=\"mokrad\u0142a (8 element\u00f3w)\">mokrad\u0142a<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=mscin\" class=\"tag-cloud-link tag-link-113 tag-link-position-23\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"m\u015bcin (2 elementy)\">m\u015bcin<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=nadlesnictwo-brodnica\" class=\"tag-cloud-link tag-link-112 tag-link-position-24\" style=\"font-size: 11.818181818182pt;\" aria-label=\"nadle\u015bnictwo brodnica (3 elementy)\">nadle\u015bnictwo brodnica<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=natura-2000\" class=\"tag-cloud-link tag-link-31 tag-link-position-25\" style=\"font-size: 17.927272727273pt;\" aria-label=\"natura 2000 (11 element\u00f3w)\">natura 2000<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=obserwacje-ptakow\" class=\"tag-cloud-link tag-link-29 tag-link-position-26\" style=\"font-size: 17.927272727273pt;\" aria-label=\"obserwacje ptak\u00f3w (11 element\u00f3w)\">obserwacje ptak\u00f3w<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=ochrona-mokradel\" class=\"tag-cloud-link tag-link-138 tag-link-position-27\" style=\"font-size: 15.636363636364pt;\" aria-label=\"ochrona mokrade\u0142 (7 element\u00f3w)\">ochrona mokrade\u0142<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=ochrona-przyrody\" class=\"tag-cloud-link tag-link-146 tag-link-position-28\" style=\"font-size: 14.109090909091pt;\" aria-label=\"ochrona przyrody (5 element\u00f3w)\">ochrona przyrody<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=ochrona-rzek\" class=\"tag-cloud-link tag-link-141 tag-link-position-29\" style=\"font-size: 11.818181818182pt;\" aria-label=\"ochrona rzek (3 elementy)\">ochrona rzek<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=odtwarzanie-mokradel\" class=\"tag-cloud-link tag-link-157 tag-link-position-30\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"odtwarzanie mokrade\u0142 (2 elementy)\">odtwarzanie mokrade\u0142<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=ostoja-brodnicka\" class=\"tag-cloud-link tag-link-63 tag-link-position-31\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"ostoja brodnicka (2 elementy)\">ostoja brodnicka<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=ostoja-ptakow\" class=\"tag-cloud-link tag-link-35 tag-link-position-32\" style=\"font-size: 17.418181818182pt;\" aria-label=\"ostoja ptak\u00f3w (10 element\u00f3w)\">ostoja ptak\u00f3w<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=ostoje-ptakow\" class=\"tag-cloud-link tag-link-118 tag-link-position-33\" style=\"font-size: 13.090909090909pt;\" aria-label=\"ostoje ptak\u00f3w (4 elementy)\">ostoje ptak\u00f3w<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=pojezierze-brodnickie\" class=\"tag-cloud-link tag-link-24 tag-link-position-34\" style=\"font-size: 22pt;\" aria-label=\"pojezierze brodnickie (24 elementy)\">pojezierze brodnickie<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=ptaki-wodno-blotne\" class=\"tag-cloud-link tag-link-143 tag-link-position-35\" style=\"font-size: 13.090909090909pt;\" aria-label=\"ptaki wodno-b\u0142otne (4 elementy)\">ptaki wodno-b\u0142otne<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=rezerwat-przyrody\" class=\"tag-cloud-link tag-link-78 tag-link-position-36\" style=\"font-size: 11.818181818182pt;\" aria-label=\"rezerwat przyrody (3 elementy)\">rezerwat przyrody<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=ruda\" class=\"tag-cloud-link tag-link-115 tag-link-position-37\" style=\"font-size: 8pt;\" aria-label=\"ruda (1 element)\">ruda<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=rybitwa-rzeczna\" class=\"tag-cloud-link tag-link-104 tag-link-position-38\" style=\"font-size: 8pt;\" aria-label=\"rybitwa rzeczna (1 element)\">rybitwa rzeczna<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=sumowek\" class=\"tag-cloud-link tag-link-58 tag-link-position-39\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"sum\u00f3wek (2 elementy)\">sum\u00f3wek<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=sumowko\" class=\"tag-cloud-link tag-link-61 tag-link-position-40\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"sum\u00f3wko (2 elementy)\">sum\u00f3wko<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=tereszewo\" class=\"tag-cloud-link tag-link-38 tag-link-position-41\" style=\"font-size: 15pt;\" aria-label=\"tereszewo (6 element\u00f3w)\">tereszewo<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=tereszowskie-laki\" class=\"tag-cloud-link tag-link-39 tag-link-position-42\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"tereszowskie \u0142\u0105ki (2 elementy)\">tereszowskie \u0142\u0105ki<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=tomki\" class=\"tag-cloud-link tag-link-60 tag-link-position-43\" style=\"font-size: 10.290909090909pt;\" aria-label=\"tomki (2 elementy)\">tomki<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=zbiczno\" class=\"tag-cloud-link tag-link-116 tag-link-position-44\" style=\"font-size: 8pt;\" aria-label=\"zbiczno (1 element)\">zbiczno<\/a>\n<a href=\"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/?tag=swiecie-nad-drweca\" class=\"tag-cloud-link tag-link-68 tag-link-position-45\" style=\"font-size: 13.090909090909pt;\" aria-label=\"\u015bwiecie nad drw\u0119c\u0105 (4 elementy)\">\u015bwiecie nad drw\u0119c\u0105<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pod koniec ubieg\u0142ego miesi\u0105ca, tzw. rzutem na ta\u015bm\u0119, uda\u0142o mi si\u0119 wyrwa\u0107 w teren na ptasi\u0105 objazd\u00f3wk\u0119. Musz\u0119 od razu zaznaczy\u0107, \u017ce pa\u017adziernik by\u0142 niesamowity, je\u015bli chodzi o jesienny przelot ptak\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1386,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,21],"tags":[22,30,11,32,10,131,133,132,31,134,29,35,24],"class_list":["post-1382","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notatnik-ptasiarza","category-ogolne","tag-bagienna-dolina-drwecy","tag-borys-szpryngwald","tag-brodnica","tag-dolina-drwecy","tag-drweca","tag-gis","tag-historia-drwecy","tag-mapy-historyczne","tag-natura-2000","tag-numeryczny-model-terenu","tag-obserwacje-ptakow","tag-ostoja-ptakow","tag-pojezierze-brodnickie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1382"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1423,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1382\/revisions\/1423"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wbagiennejdolinie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}